Growth Hormon(GH)

Sportif anlamda growth hormon salgısını arttırmak ile ilgili yöntem, ilaç, kürler, bitki kullanımları v.b. durumlar fazlaca mevcut.GH (Growth hormon) salınımının mekanizması tam olarak bilinmemekle beraber, beslenme, stress ve antrenman ile yakından ilişkili olduğu son araştırmalar ile görülen bir gerçek.

Hipofiz beyin tabanında 500 mg lık ve 10×13 mm ortalama büyüklükte bir bez. Hormon salgılarını denetler. T ek zincirinde 191 aminoasit içeren bir protein molekülüdür.

Vücutta büyüme yeteneği olan tüm dokuların büyümesini, hem de bölünmesini arttırır. Bu bilgi üzerinden değerlendirecek olur isek sadece kasları büyütmediği tüm dokuları büyüttüğü söylenebilir.

Growth hormon kan plazma düzeyinin çocuklarda daha yüksek olduğu kanaati yaygındır.Ölçülmüş değerler aşagıdadır.GH (GROWTH HORMON)hızlı metabolize olduğundan kanda yarılanma 20-25 dk dır. Etki mekanizması kısadır.

Ergenler   3 ng/ml
Çocuklar   5ng/ml
Erişkinler 3 ng/ml

 

GH KAN SEVİYESİNİ DİREK ETKİLEYEN DURUMLAR

1 AÇLIK

2 KAN YAĞ SEVIYESİNİN DÜŞMESİ

3 ANTRENMAN

4 HEYECAN

5 TRAVMA

Büyüme hormonunun uykunun derin uyku olarak adlandırılan NREM döneminin 3. ve 4. aşamasında salgılandığı bilinmektedir. Bu dönemlerden 4.aşama 70 yaşından itibaren ortadan kalkar ve kişiler erken uyanmaya başlar. Bu noktada ilerleyen yaşla growth salıgısının azalmasının bir nedeni de uykunun bu aşamasının ortadan kalkması olarak değerlendirilebilir.

Derin uykuda sürekli geçişler ve derin olmayan uykunun tam açıklanamayan işlevi burada bazı durumları karanlıkta bırakıyor.Bilinen ise 90 dk lık dilimler halinde derin uykuya giriş ve çıkışın olduğu.http://academic.pg.cc.md.us/~mhspear/sleep/stages/ltsleep.html

 

Ayrıca GH; karbonhidrat ve protein depolarının tükenmesinden sonra 50 ng/ml olacak kadar yükselir. Bu yetişkinde ortalama değerden 15 kat daha fazladır.

Egzersiz için ayrıca ekleyecek olursak maksimal egzersizlerde bir cevap olarak GH salınımı artar. Ayrıca şişman ve obez kişilerin açlık ve egzersize cevap olarak GH salgısı normal kişilerden daha azdır.

Bu bilgiler ışığında GH salgısının vücudun stres altına girdiği durumlarda arttığını söyleyebiliriz. Yapılan çalışmalar antrene kişilerde egzersizde GH salgısının sedanterlerden daha az olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde egzersiz sonrası GH değerleri antrenmanlı kişilerde sedanterlere göre daha hızlı azalmaktadır. Bunun nedeni olarak antrenmanlı kişilerin daha hızlı toparlanıp stres durumundan çıkması tartışılabilir bir hipotez olarak görülüyor.

Growth’un harici olarak alınması ise vücudun salgı mekanizmasını etkileyerek growth salgısını azaltmaktadır. Yapılan hayvan deneylerinde dışarıdan GH alınmasını takiben 1-2 saat içinde endojen(ücut tarafından salgılanan) hormon salgısının durduğu görülmüştür.

 

 

EGZERSİZDE GROWTH

Yapılan çalışmada 100m koşucuları ve orta mesafe koşucuları Astrand testine sokulmuş test sonrası GH değerleri karşılaştırılmış.

Sprinterlerin Test Sonrası GH Değeri(Ort.)       20,9 ng/ml
Orta Mesafe Koşucularının Test Sonrası GH Değeri (Ort.)     1,58 ng/ml

 

ASTRAND TESTİ; Astrand-Rhyming Bisiklet Ergometresi Testi Tek aşamalı ve 6 dakika süren bir testtir.  Başlangıç iş yükü bireyin aktivitesine ve cinsiyetine göre belirlenir.

Sedanter İş Yükü(kgm/dk);

 – Erkek 300 veya 600 (50-100 watt)

– Kadın 300 veya 450 (50-75 watt)

Antrene İş Yükü(kgm/dk);

– Erkek 600 veya 900 (100-150 watt)

– Kadın 450 veya 600 (75-100 watt)

Pedal Hızı 50 RPM’dir.

 Kalp hızı ölçümleri 5. Ve 6. Dakikaların sonundal yapılır 2 ölçüm ortalaması nomogramdan VO2 max hesaplaması yapılır. Bulunan değer yaş düzeltme faktörü ile çarpılır.  Hata payı +- % 15 tir( m. Koz)

 

Burada ortaya çıkan durum ; Maksimal ve anaerobik yoğunlukta çalışan sporcuların antrenmana verdikleri yanıtlar farklı görülmüştür.

Harbili ve ark (2005) yaşları 19.25 ± 1.77 yıl olan 17 geç hentbolcuda yapmış oldukları çalışmada, 6 hafta boyunca birer gün arayla 6 tekrar maksimal (6 TM) kuvvet antrenmanı uygulamışlardır. Çalışma periyodunda sporculara uygulanan ilk ve son akut antrenmanın sonunda GH (büyüme hormonu) artışı gözlenmiştir. 6 hafta süreyle uygulanan kronik kuvvet antrenmanın, dinlenim hormon değerlerinde ise bir değişikliğe yol açmadığı görülmüştür.

Hasani ve ark (2012) yaptıkları çalışmada, 19 sağlıklı antrenman yapan kişi ile 15 sağlıklı sedanterden rastgele deney ve kontrol grupları oluşturulmuş ve deney grubuna maksimalin % 70 ile 80 arasında yoğun direnç antremanı yaptırılmıştır. Bütün deneklerden istirahat, egzersizden hemen sonra, egzersizden 5 saat sonra ve egzersizden 8 saat sonra olmak üzere 4 kez kan örneği alınmıştır. Alınan kan örneklerine göre egzersizden hemen sonraki GH hormon düzeyi egzersiz yapan grupta önemli ölçüde artmıştır.

Maxsimal egzersizlerden sonra growth hormon düzeyinde gerçekleşen bu artışların, protein sentezini de artırarak kaslarda anabolik bir etkiyle birlikte kas hipertrofisine yol açtığı hipotezi ortaya çıkmaktadır.

Son olarak yaygın şekilde konuşulan GH seviyesinin uzun uyku ile veya fazla protein yada yağ alımı ile direk bir ilgisi olmadığını söyleyebiliriz.